Παιδί και διαζύγιο

Κάποιες φορές η εξέλιξη της συντροφικής σχέσης και του γάμου όταν κυριαρχεί και τελικά επικρατεί ο ανταγωνισμός, ο θυμός, τα αισθήματα εχθρότητας και η αδυναμία λειτουργικής επικοινωνίας, καταλήγει στο διαζύγιο. Το διαζύγιο αποτελεί πάντα ένα επώδυνο γεγονός τόσο κατά τη φάση της κορύφωσης του χωρισμού, όσο και στο διάστημα που έχει προηγηθεί και χαρακτηρίζεται από τις μάταιες προσπάθειες διάσωσης της σχέσης στις οποίες εμπεριέχεται μεγάλη ένταση, καθώς όμως και στο διάστημα που ακολουθεί το διαζύγιο. Για τα παιδιά μάλιστα βιώνεται ακόμα πιο επώδυνα, αφού για αυτά οι γονείς αποτελούν τον κόσμο τους και τα πιο σημαντικά πρόσωπα της ζωής τους. Δεν θέλουν να χάσουν την οικογένεια όπως τη ζουν ακόμα και στις περιπτώσεις
που υπάρχει μεγάλη ένταση και καβγάδες ανάμεσα στους γονείς.
Τα παιδιά συχνά αντιλαμβάνονται τις καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο και δίνουν τις δικές τους υπερβολικές και λανθασμένες ερμηνείες. Η επίδραση που θα έχει ένα διαζύγιο στο παιδί εξαρτάται από κάποιους σημαντικούς παράγοντες. Οι κυριότεροι από αυτούς είναι:

  • Η ηλικία και η γνωστική ανάπτυξη του παιδιού.
  • Ο ρόλος του απόντος γονέα, κυρίως το φύλο του που θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του παιδιού.
  • Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς χειρίστηκαν το διαζύγιο, ο τρόπος με τον οποίο το ανακοίνωσαν στο παιδί και αν του παρείχαν συναισθηματική ασφάλεια.
  • Αν υπάρχουν και άλλα αδέρφια στην οικογένεια.
  • Τέλος, τι εικόνα δίνει ο γονέας για το γονιό που λείπει και το αντίστροφο .

Στα ζευγάρια που έχουν αποφασίσει να χωρίσουν, δίνονται οι ακόλουθες συγκεκριμένες και πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές:

1. Να το ανακοινώσουν στα παιδιά τους μόνο όταν το έχουν αποφασίσει σίγουρα και αμετάκλητα, το έχουν σκεφτεί καλά και έχουν και σχέδιο δράσης για τα πρακτικά, αλλά πριν να έχει αποχωρήσει κανένας.

2. Να το πουν στα παιδιά όταν αυτά είναι όλα μαζί, ώστε να μπορούν να το μοιραστούν μεταξύ τους και να στηρίξουν το ένα το άλλο.

3. Οι ίδιοι οι γονείς επίσης να είναι παρόντες και οι δύο.

4. Να μιλούν με το εμείς, δίνοντας την εικόνα της κοινής απόφασης έστω κι αν δεν ήταν ακριβώς τέτοια.

5. Να εξηγήσουν με απλά λόγια ότι «η μαμά (ή ο μπαμπάς) και εγώ αποφασίσαμε ότι θα ήταν καλύτερα να ζήσουμε χωριστά σε αυτό το στάδιο. Σίγουρα θα είδατε και εσείς, ότι τα πράγματα μεταξύ μας δεν ήταν καλά για πολύ καιρό τώρα, ξέρουμε ότι κάναμε και σε σας κακό με τις φωνές και τους καβγάδες μας. Γι’αυτό αποφασίσαμε ότι πρέπει να σταματήσει αυτό και έτσι πήραμε αυτή τη δύσκολη απόφαση. Εδώ και πολύ καιρό, κάναμε παρά πολλές προσπάθειες να το αποφύγουμε, αλλά δυστυχώς δεν τα καταφέραμε. Δε φταίει ούτε ο ένας, ούτε ο άλλος, δε φταίει κανένας.»

6. Να απολογηθούν γι’αυτήν την απόφαση: «Ξέρουμε ότι σας πονάει πολύ, ότι σας απογοητεύει, ότι σας προκαλεί και θυμό και έχετε απόλυτο δίκιο και απολογούμαστε.» Ταυτόχρονα δίνετε έκφραση στα συναισθήματα τους και τους δίνετε το δικαίωμα να εκφραστούν και κείνα.

7. Να καθησυχάσουν τα παιδιά σε σχέση με την ευθύνη: «Να είσαστε σίγουροι ότι καμιά απολύτως ευθύνη δε φέρετε εσείς για αυτή μας την απόφαση».

8. Να εκφράσουν την παντοτινή τους : «Ασφαλώς το ότι εμείς χωρίζουμε, δεν αλλάζει τίποτα στην αγάπη μας για σας. Θα είμαστε πάντα η μαμά και ο μπαμπάς σας και αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Πάντα θα σας αγαπούμε και θα είμαστε δίπλα σας».

9. Να εξηγήσουν πρακτικά τι θα γίνει, ποιος θα φύγει, πότε, που θα μένει και πότε θα τον δουν την επόμενη φορά. Πότε θα τον βλέπουν γενικά, τι ρόλο θα έχει στην ζωή τους. Όσο πιο συχνά μπορούν να βλέπουν τον πατέρα, τόσο το καλύτερο για τα παιδιά, φτάνει να μη δημιουργεί αυτό πρόβλημα στη μητέρα, είτε πρακτικό είτε άλλου είδους. Η συζήτηση αυτή δεν τελειώνει πριν να είναι όλοι σίγουροι ότι τα παιδιά έχουν τα τηλέφωνα του πατέρα ώστε να μπορούν να επικοινωνούν μαζί του όποτε το επιθυμούν, όποτε τον πεθυμήσουν.

10. Τέλος, να είναι ανοιχτοί σε ερωτήσεις, τις οποίες να απαντούν απλά, με ειλικρίνεια αλλά χωρίς αχρείαστες λεπτομέρειες όσον αφορά τα διάφορα γιατί και σίγουρα χωρίς κατηγορίες. Επίσης να είναι γενναιόδωροι με αγκαλιές και να είναι προετοιμασμένοι ν’ ακούσουν οτιδήποτε, όλα τα συναισθήματα που θέλουν τα παιδιά να εκφράσουν εκείνη τη στιγμή, ή σε οποιαδήποτε άλλη.

11. Καλύτερα ο πατέρας να αποχωρεί σύντομα μετά, αν όχι την ίδια μέρα. Να μην καθυστερεί και να διαιωνίζεται δηλαδή αυτό το οδυνηρό στάδιο.

Τυχερά είναι τα παιδιά που έχουν κι άλλους ενήλικες δίπλα τους, με τους οποίους θα μπορούσαν να μιλήσουν, είτε παππούδες, είτε νονούς, είτε όποιον άλλο φίλο των γονιών τους εμπιστεύονται, δάσκαλο κλπ. Το σημαντικό είναι οι γονείς να «φτιάξουν» ένα διαζύγιο όπου η προτεραιότητα να είναι η ψυχική ισορροπία των παιδιών τους. Καλό είναι αυτό να ισχύει και για τις ευρύτερες οικογένειες, οι οποίες κάποτε θεωρούν καθήκον τους να εκφράζουν τη στήριξη τους στο δικό τους άνθρωπο, κατηγορώντας τον πρώην ενώπιον των παιδιών.